Kitaplıkta onlarca kitap var. Ama çocuğunuz yine aynı kitabı getiriyor. Üstelik hikâyeyi neredeyse ezbere biliyor. Peki neden hâlâ onu istiyor? Çünkü çocuklar için tekrar, yetişkinlerin düşündüğünden çok daha fazlasını ifade ediyor.
“Yine mi bu kitap?”
Çocuklu bir evde bu cümle oldukça tanıdıktır. Çocuğunuz kitabın hangi sayfasında ne olacağını biliyor, hatta siz bir kelimeyi değiştirdiğinizde sizi düzeltiyor olabilir.
Biz yetişkinler yeniliği severiz. Yeni bir kitap, yeni bir hikâye, yeni bir deneyim… Çocukların dünyasında ise tanıdık olanın çok özel bir gücü vardır.
Tekrar çocuğa güven verir
Bir hikâyeyi ilk kez dinleyen çocuk için her şey yenidir. Karakterleri tanımaya, olayları anlamaya ve hikâyenin nereye gittiğini çözmeye çalışır.
İkinci okumada artık biraz daha fazlasını bilir. Üçüncü okumada ne olacağını tahmin eder. Sonraki okumalarda ise hikâyenin içinde kendine güvenle dolaşmaya başlar.
“Sonra ne olacak?” sorusunun yarattığı belirsizlik azalır. Çocuk hikâyenin dünyasını tanır ve bundan sonra ne olacağını bilmenin verdiği güveni yaşar.
Aynı hikâyeye dönmek, çocuk için yalnızca tekrar değil; her seferinde biraz daha fazlasını keşfetmektir.
Tekrar okumanın çocuğa katkıları
- Kelime dağarcığını güçlendirmeye yardımcı olur.
- Cümle yapılarına ve dilin ritmine aşinalığını artırır.
- Hikâyenin sırasını kavramasını kolaylaştırır.
- Tahmin etme becerisini destekler.
- İlk okumada kaçırdığı ayrıntıları fark etmesine alan açar.
- Hikâye ve karakterlerle daha güçlü bir bağ kurmasına yardımcı olur.
Her okumada aslında aynı kitabı okumuyorlar
İşin belki de en güzel tarafı bu. Kitap aynıdır ama çocuğun kitaptan aldığı şey her okumada değişebilir.
İlk okumada olayları takip eder. Bir sonraki okumada resimlerdeki ayrıntıları keşfeder. Başka bir gün karakterin duygusuna dikkat eder. Daha sonra hikâyenin bir bölümünü kendi hayatıyla ilişkilendirebilir.
Aynı kitap olabilir. Ama çocuk her okumaya biraz daha farklı bir çocuk olarak gelir.
“Ezberledi, artık okumaya gerek yok” mu?
Tam tersine.
Çocuğun kitabın cümlelerini tamamlamaya başlaması, hikâyeyi ezbere söylemesi ya da siz bilerek yanlış okuduğunuzda hemen fark etmesi, onun hikâyenin diline ve yapısına giderek daha fazla hâkim olduğunu gösterir.
Bir süre sonra yalnızca dinleyen çocuk olmaktan çıkar; hikâyeye katılan küçük bir anlatıcıya dönüşür.
Peki aynı kitabı kaç kez okuyacağız?
Bunun için sihirli bir sayı yok. Çocuğun ilgisi devam ettiği sürece tekrar okumaktan çekinmeye gerek yok.
Üstelik aynı kitabı her seferinde tamamen aynı biçimde okumak zorunda da değilsiniz. Tekrarları küçük keşif oyunlarına dönüştürebilirsiniz.
Aynı kitabı yeniden okurken deneyin
- Bazı cümleleri yarıda bırakın; çocuğunuz tamamlasın.
- “Sonra ne oluyordu?” diye sorun.
- Bu kez metni okumadan yalnızca resimlerden hikâyeyi anlatın.
- “Sen bu karakterin yerinde olsaydın ne yapardın?” diye sorun.
- Daha önce fark etmediğiniz küçük ayrıntıları birlikte arayın.
- Hikâyeye bambaşka bir son uydurun.
Tekrar okumak, okuma sevgisinin de bir parçasıdır
Yetişkin gözüyle aynı hikâyeyi tekrar tekrar dinlemek monoton görünebilir. Çocuk içinse sevdiği kitaba yeniden dönmek, kitaplarla kurduğu ilişkinin önemli bir parçası olabilir.
Çünkü okuma sevgisi yalnızca kaç farklı kitap okuduğumuzla oluşmaz. Bazen bir kitabı çok sevmek, onun sayfalarını tanımak, bir sonraki cümlesini beklemek ve tekrar tekrar ona dönmek de güçlü bir okur olma deneyiminin başlangıcıdır.
“Bir daha” bazen sadece bir kitap isteği değildir
Tanıdık bir hikâye, tanıdık bir ses ve sevilen bir yetişkinle geçirilen aynı birkaç dakika çocuk için güvenli ve öngörülebilir bir alan yaratabilir.
Bu yüzden gece yatarken aynı kitabı onuncu kez getirdiğinde “Bunu zaten biliyorsun” demeden önce başka türlü düşünebiliriz.
Belki hikâyeyi gerçekten biliyor. Ama bu kez hikâyeyi değil, o tanıdık hissi yeniden yaşamak istiyor.
Bazı kitaplar bir kez okunmak için değildir.
Her okumada yeni bir ayrıntının keşfedilebildiği, çocukların tekrar dönmek isteyeceği ABM kitaplarını keşfedin.
Kitapları Keşfet
