Çocuklarla Kitap

Resimli Kitaplarda Resme Bakmak: Çocuğunuz Aslında Hikâyeyi Okuyor

Bir resimli kitabı açtığınızda siz önce yazılara, çocuğunuz ise resimlere bakıyorsa endişelenmeyin. Çünkü o sırada kitabı “okumuyor” değildir. Tam tersine, hikâyenin sizin henüz görmediğiniz bir bölümünü okumaya başlamış olabilir.

Resimli kitabın görsellerini inceleyen çocuk

Çocuklarla kitap okurken bazen yetişkin refleksimiz devreye girer. Hikâyeyi ilerletmek isteriz. Metni okur, sayfayı çevirmeye hazırlanırız. Ama çocuk hâlâ aynı sayfadadır.

Bir karakterin yüzüne bakar. Arka plandaki küçücük kediyi fark eder. Pencereden görünen ağacı inceler. “Bu neden burada?” diye sorar.

İşte tam o anda kitap okuma deneyiminin çok değerli bir bölümü gerçekleşmektedir.

Resim, metnin süsü değildir

İyi bir resimli çocuk kitabında görseller yalnızca metinde anlatılanları tekrar etmez. Bazen hikâyeye yeni bilgiler ekler, bazen metnin söylemediği bir duyguyu gösterir, bazen de çocuğa kendi hikâyesini kurabileceği boşluklar bırakır.

Bu nedenle çocuk resme uzun uzun baktığında yalnızca bir görseli incelemiyor olabilir. Karakterler arasındaki ilişkiyi anlamaya, olayların nedenini çözmeye, bir sonraki sayfada ne olacağını tahmin etmeye çalışıyor olabilir.

Resme bakarken neler oluyor?

Çocuk ayrıntıları fark etmeyi öğrenir.
Görsel okuryazarlığı gelişir.
Olaylar arasında bağlantı kurar.
Karakterlerin duygularını yüz ifadelerinden okumaya çalışır.
Kendi kelimeleriyle hikâye anlatmaya başlar.
Tahmin yürütür ve neden-sonuç ilişkileri kurar.

Her şeyi hemen açıklamak zorunda değiliz

Çocuğun bir ayrıntıyı fark ettiğini gördüğümüzde yetişkin olarak hemen açıklama yapma eğiliminde olabiliriz. Oysa bazen en güzel şey biraz beklemektir.

“Burada ne görüyorsun?”, “Sence neden böyle bakıyor?” ya da “Bir sonraki sayfada ne olabilir?” gibi açık uçlu sorular, çocuğun kitaba kendi düşüncesiyle katılmasını sağlar.

Bazen bir çocuk için kitabın en önemli cümlesi, kitabın içinde yazmayan cümledir. Onu resme bakarken kendisi kurar.

Sayfayı çevirmek için acele etmeyin

Bir kitabı bitirmek, her zaman iyi bir kitap okuma deneyiminin ölçüsü değildir. Bazen bir çocukla on sayfalık bir kitabın yalnızca üç sayfasını okumak, kitabı baştan sona hızla bitirmekten çok daha zengin bir deneyim yaratabilir.

Çocuğunuz bir resimde kalmak istiyorsa bırakın kalsın. Ayrıntıları saysın. Bir karaktere isim versin. Resimde olmayan bir sesi hayal etsin. Hatta hikâyeyi bırakıp o resim hakkında konuşmaya başlayın.

Bir sonraki okumada bunları deneyin

“Burada ilk neyi fark ettin?” diye sorun.
Karakterlerin yüz ifadelerine birlikte bakın.
Arka plandaki küçük ayrıntıları bulun.
“Bu resimden hemen önce ne olmuş olabilir?” diye sorun.
Bazen metni hiç okumadan yalnızca resimlerden hikâyeyi anlatın.

Çocuk kitabı okumak, sadece kelimeleri okumak değildir

Resimli kitaplar çocuklara iki ayrı anlatım dili sunar: kelimeler ve görüntüler. Çocuk zamanla bu iki dili bir araya getirir ve hikâyenin tamamını kendi zihninde oluşturur.

Bu yüzden bir dahaki sefere siz sayfayı çevirmek isterken küçük bir el kitabı durdurursa, birkaç saniye daha bekleyin.

Belki de çocuğunuz o sayfada sizin henüz fark etmediğiniz bir hikâye bulmuştur.